ΥΠΕΡΔΑΝΕΙΣΜΕΝΟΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ
Μάριος Χριστοδούλου
Σε οριακό σημείο έχει φθάσει ο δανεισμός των νοικοκυριών στη χώρα μας. Η επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης των χορηγήσεων κυρίως στα στεγαστικά δάνεια, τα οποία αποτελούν «βαρόμετρο» για την πορεία δανεισμού των νοικοκυριών, δείχνει ότι υπάρχει πλέον «κορεσμός» ο οποίος δεν αποκλείεται να οφείλεται και στον υπερδανεισμό των παραγωγικών ηλικιών (30- 45 ετών).
Παράλληλα, στη συγκράτηση του ρυθμού εκταμίευσης συνέβαλε και η αβεβαιότητα έναντι της μελλοντικής κίνησης των επιτοκίων του ευρώ, αλλά και η γενικότερη χρηματοπιστωτική κρίση που ξεκίνησε από τα στεγαστικά δάνεια υψηλού ρίσκου στην Αμερική.
Η εξέλιξη αυτή «σκλήρυνε» και τη στάση των τραπεζών στις χορηγήσεις δανείων οι οποίες ζητούν περισσότερες εγγυήσεις.
Ενδεικτικό των προβλημάτων που υπάρχουν στην εξυπηρέτηση των δανείων, είναι ότι οι τράπεζες προχώρησαν το 2007 σε διαγραφές χρεών ύψους 3,5 δισ. ευρώ.
Την αγορά κατοικιών επηρέασαν και οι αλλαγές στη φορολογία ακινήτων (Ενιαίο Τέλος Ακινήτων, αύξηση αντικειμενικών αξιών κλπ).
Τα χρέη των νοικοκυριών στις τράπεζες το Δεκέμβριο 2007 έφθασαν τα 104 δισ. ευρώ, ο μεγαλύτερος όγκος των οποίων αφορά στεγαστικά δάνεια. Οι επιχειρήσεις οφείλουν 108,7 δισ. ευρώ με οριακή κάμψη στο ρυθμό αύξησης ( από 20,5% σε 19,9%). Συνολικά ο δανεισμός νοικοκυριών και επιχειρήσεων, ανέρχεται (μαζί με τα τιτλοποιημένα δάνεια) στα 212,8 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 93% του ΑΕΠ της χώρας.
Μέσα σε ένα χρόνο επιχειρήσεις και νοικοκυριά αύξησαν τα χρέη τους κατά 38,1 δισ. ευρώ. Μόνο τα νοικοκυριά κυρίως από στεγαστικά δάνεια αύξησαν τις οφειλές τους στις τράπεζες κατά 20 δισ. ευρώ.
Όπως προκύπτει από την Τράπεζα της Ελλάδος, ο ρυθμός εκταμίευσης στεγαστικών δανείων υποχώρησε τον περασμένο Δεκέμβριο στα χαμηλότερα επίπεδα της τελευταίας πενταετίας. Από την άλλη πλευρά οι τράπεζες, προκειμένου να ενισχύσουν τη ρευστότητά τους, προχώρησαν σε τιτλοποιήσεις καταναλωτικών δανείων ύψους 4,4 δισ. ευρώ το Δεκέμβριο, όταν μέχρι τον Οκτώβριο οι τιτλοποιήσεις των εν λόγω δανείων ήταν μόλις 970,8 εκατ. ευρώ.
Η συνολική πιστωτική επέκταση «έτρεξε» το Δεκέμβριο με ρυθμό 20,9% από 21,6% τον Νοέμβριο και 21,1% τον Οκτώβριο.
Η πιστωτική επέκταση στη στεγαστική πίστη υποχώρησε στο 21,4 το Δεκέμβριο από 22,6% το Νοέμβριο και 23,4% τον Οκτώβριο, επίπεδο που αποτελεί το χαμηλότερο των τελευταίων 40 μηνών (από τον Ιούνιο του 2004). Τότε βέβαια, τα υπόλοιπα των στεγαστικών δανείων μετά βίας προσέγγισαν τα 30 δισ. ευρώ, ενώ σήμερα έχουν ξεπεράσει τα 69,4 δισ. ευρώ (συμπεριλαμβανομένων και των τιτλοποιήσεων ύψους 5,75 δισ. ευρώ).
Στην καταναλωτική πίστη, ο ρυθμός εκταμίευσης δανείων παρέμεινε, όπως και το Νοέμβριο, στο 22,4% με τα υπόλοιπα των δανείων στα 32 δισ. ευρώ. Ήδη από τον Νοέμβριο 2007, οι τράπεζες πέραν των κλασσικών τιτλοποιήσεων οφειλών μέσω πιστωτικών καρτών τους προηγούμενους μήνες, προχώρησαν και σε τιτλοποιήσεις λοιπών καταναλωτικών δανείων. Αν εξαιρεθούν τα τιτλοποιηθέντα δάνεια, οι οφειλές καταναλωτικών δανείων περιορίζονται σε 27,5 δισ. ευρώ το Δεκέμβριο.
Πάντως οι επισφαλείς απαιτήσεις των τραπεζών ολοένα και αυξάνονται, καθώς τον περασμένο Δεκέμβριο οι διαγραφές χρεών στις οποίες προχώρησαν τα πιστωτικά ιδρύματα έφθασαν τα 3,5 δισ. ευρώ.
Σημαντική αύξηση σημειώθηκε στις εκδόσεις εταιρικών ομολόγων τα υπόλοιπα των οποίων αυξήθηκαν με ρυθμό 34,7 % με εμφανή επιτάχυνση έναντι ρυθμού 33,9% τον Νοέμβριο και 29,1% τον Οκτώβριο. Τα υπόλοιπα των εταιρικών ομολόγων έφθασαν τα 19 δισ. ευρώ όταν ένα χρόνο νωρίτερα ήταν 14 δισ. ευρώ αλλά με ρυθμό αύξησης 44,8%.
Με τη συμβολή και των εταιρικών ομολόγων η συνολική (μαζί με τα δάνεια) χρηματοδότηση των επιχειρήσεων «δείχνει» επιβράδυνση του ρυθμού πιστωτικής επέκτασης 19,9% το Δεκέμβριο από 20,5% το Νοέμβριο και 18,5% τον Οκτώβριο.
Τις υψηλότερες οφειλές ( 23,6 δισ. ευρώ) με ρυθμό 13,6% συγκεντρώνει το εμπόριο και ακολουθεί η βιομηχανία με 17,35 δισ. ευρώ οφειλών και ρυθμό πιστωτικής επέκτασης 5,7%, η ναυτιλία με υπόλοιπα 8,1 δισ. και ρυθμό πιστωτικής επέκτασης 21,3%, και ο τουρισμός με υπόλοιπα 4,6 δισ. και ρυθμό 9,6%.