Τεκμήρια 2008
«Χρυσό» πλήρωσαν 114.000 φορολογούμενοι το αυτοκίνητο, το σκάφος ακόμη και το οικόπεδο που αγόρασαν το 2006 και δήλωσαν πέρυσι στην Εφορία.
Τα λεφτά που επένδυσαν σε αυτές τις αγορές ήταν υψηλότερα σε αξία σε σχέση με τα δηλωθέντα εισοδήματα, γεγονός που επέτρεψε την Εφορία να τους φορολογήσει με βάση τα τεκμήρια και όχι με το ετήσιο εισόδημα τους.
Έτσι οι συγκεκριμένοι φορολογούμενοι μένοντας «ακάλυπτοι» για τις δαπάνες τις οποίες έκαναν αναγκάστηκαν να πληρώσουν υψηλότερους φόρους σε σχέση με αυτούς που θα κατέβαλαν με το πραγματικό ύψος του εισοδήματος τους.
Πρόκειται για την γνωστή «παγίδα» των τεκμηρίων διαβίωσης που στήνει η Εφορία προκειμένου να «συλλάβει» φορολογούμενους οι οποίοι προβαίνουν σε σημαντικές αγορές περιουσιακών στοιχείων ή εμφανίζουν στην δήλωση «προφίλ» πολυτελούς διαβίωσης που δεν δικαιολογείται από το εισόδημα τους.
Αν και ένα σημαντικό μέρος των τεκμηρίων διαβίωσης έχει απενεργοποιηθεί πολλοί ήταν οι φορολογούμενοι που τόσο το 2006 όσο και το 2007 «ξέχασαν» ότι τα τεκμήρια αγοράς κινητών και ακίνητων αξιών παραμένουν ενεργά.
Στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών έδειξαν ότι οι φορολογούμενοι που δεν κατάφεραν το 2007 να δικαιολογήσουν τις δαπάνες διαβίωσης σε σχέση με τα δηλωθέντα εισοδήματα τους και τις οποίες η Εφορία υπολόγισε αθροιστικά, είναι:
*41.980 εισοδηματίες που δήλωσαν συνολικό εισόδημα άνω των 31 εκατ. ευρώ και φορολογήθηκαν για 180 εκατ. ευρώ λόγω των τεκμηρίων.
* 23.739 έμποροι, βιομήχανοι και βιοτέχνες οι οποίοι δεν κατάφεραν να δικαιολογήσουν τις αγορές περιουσιακών στοιχείων που έκαναν το 2006 σε σχέση με το εισόδημα που εμφάνισαν τον επόμενο χρόνο στην φορολογική τους δήλωση.
* 11.705 γεωργοί, κτηνοτρόφοι και αλιείς οι οποίοι πλήρωσαν περισσότερους φόρους για επιπλέον δαπάνες ύψους 4,5 εκατ. ευρώ στις οποίες προχώρησαν το 2006 και δήλωσαν πέρυσι στην Εφορία.
* 26.731 μισθωτοί που εξαιτίας της επίδρασης των τεκμηρίων διαβίωσης φορολογήθηκαν για εισοδήματα άνω των 240 εκατ. ευρώ.
* 5.675 ελεύθεροι επαγγελματίες οι οποίοι το 2007 δήλωσαν εισοδήματα και δαπάνες διαβίωσης πλησίον των 73 εκατ. ευρώ.
* 4.267 συνταξιούχοι με συνολικό δηλωθέν εισόδημα 37,5 εκατ. ευρώ. Οι τελευταίοι όμως φορολογήθηκαν για εισοδήματα 55 εκατ. ευρώ λόγω των δαπανών που πραγματοποίησαν το 2006.
Ποια είναι τα τεκμήρια
Οι κίνδυνοι των τεκμηρίων διαβίωσης εντοπίζονται στους παρακάτω τομείς:
1. Κύρια κατοικία: Στο τεκμήριο διαβίωσης μπορεί να πιαστούν οι φορολογούμενοι που απέκτησαν πέρυσι κύρια κατοικία πάνω από 200 τ.μ. (προστίθεται και το 20% της επιφάνειας των βοηθητικών χώρων, όπως αποθήκη, γκαράζ κ.ά.), αφού το τεκμαρτό εισόδημα της κατοικίας τους πρέπει να καλύπτεται από φορολογητέο εισόδημα, το οποίο αποκτήθηκε από εργασία, ενοίκια και τυχόν άλλες πηγές.
Κι αν το τεκμαρτό είναι μικρότερο από το αποκτηθέν εισόδημα τότε ο φόρος εισοδήματος θα υπολογιστεί επί του τεκμαρτού, που θα είναι και το υψηλότερο. Δηλαδή, θα πληρώσουν μεγαλύτερο φόρο εισοδήματος.
Το ανησυχητικό είναι, όμως, ότι θα επιβαρυνθούν με το σύνολο του τεκμηρίου που αναλογεί σε όλη την επιφάνεια του ακινήτου και όχι απλώς πέραν εκείνης του αφορολογήτου ορίου των 200 τ.μ. Κι ως τεκμήριο διαβίωσης λαμβάνεται το μίσθωμα, δηλαδή διπλάσιο του τεκμαρτού, που αναλογεί σε όλη την επιφάνεια της κύριας κατοικίας.
Σημειώνεται ότι το τεκμήριο μειώνεται κατά 50% αν η κύρια κατοικία προέρχεται από κληρονομιά, δωρεά ή γονική παροχή ή αποκτήθηκε από συνταξιούχο πριν τη συνταξιδότησή του.
2. Δευτερεύουσα κατοικία: Η παγίδα του τεκμηρίου ισχύει και για τους φορολογούμενους με πρώτη δευτερεύουσα εξοχική ή μη κατοικία άνω των 150 τ.μ.
Οσοι, λοιπόν, απέκτησαν πέρυσι δευτερεύουσα κατοικία επιφάνειας μεγαλύτερης των 150 τ.μ. δεν αποκλείεται να επιβαρυνθούν με υψηλότερο φόρο εισοδήματος, αν τα αποκτηθέντα φορολογητέα εισοδήματα τους είναι μικρότερα εκείνων του τεκμηρίου διαβίωσης.
Και στη δευτερεύουσα κατοικία το τεκμήριο υπολογίζεται με τον ίδιο τρόπο, όπως της κύριας κατοικίας, μόνο που το συνολικό τεκμαρτό μίσθωμα περιορίζεται στα 3/12, δηλαδή για τρείς μήνες το χρόνο, για καθεμιά από τις δευτερεύουσες κατοικίες της οικογένειας.
Επιβαρυντικά λειτουργεί αν ο φορολογούμενος, η σύζυγος και τα προστατευόμενα μέλη έχουν πέραν της μιας δευτερεύουσας κατοικίας με συνολική επιφάνεια άνω των 150 τ.μ., αφού για τον υπολογισμό του τεκμηρίου θα ληφθούν υπόψη όλες οι δευτερεύουσες κατοικίες.
Σημειώνεται ότι εξαιρούνται του τεκμηρίου οι δευτερεύουσες κατοικίες που βρίσκονται σε χωριά (πλην τουριστικών τόπων) με πληθυσμό έως 5.000 κατοίκους, που αποκτήθηκαν από κληρονομιά ή προίκα ή γονική παροχή, ενώ για δευτερεύουσες σε χωριά ή πόλεις με πληθυσμό άνω των 5.000 κατοίκων προβλέπεται μείωση κατά 50% της τεκμαρτής δαπάνης αν αποκτήθηκαν από δωρεά, κληρονομιά ή γονική παροχή ή επαχθή αιτία από συνταξιούχο και πριν από τη συνταξιοδότησή του.
3. Ενοικιαζόμενη κατοικία: Το τεκμήριο διαβίωσης επιβαρύνει και τους φορολογούμενους που νοίκιαζαν πέρυσι κύρια κατοικία πάνω από 200 τ.μ. και δευτερεύουσα εξοχική ή μη πάνω από 150 τ.μ. Σημαντική είναι η επιβάρυνση και κατά την ενοικίαση, αφού τεκμήριο αποτελεί όχι το ετήσιο ενοίκιο που πληρώσατε στον ιδιοκτήτη, αλλά το ποσό που προκύπτει τεκμαρτά. Δηλαδή, το διπλάσιο του 3,5% του γινομένου των τεσσάρων παραγόντων (επιφάνεια, αντικειμενική αξία, διορθωτικός συντελεστής και συντελεστής παλαιότητας), όπως και στην περίπτωση της ιδιοκατοίκησης κύριας κατοικίας.
Οι φορολογούμενοι, που κινδυνεύουν να πιαστούν στα τεκμήρια έχουν μόνο ένα δρόμο διαφυγής, της μείωσης της τεκμαρτής δαπάνης από άλλες πηγές, όπως εισοδήματα παλαιότερων ετών, πώληση περιουσιακών στοιχείων και έσοδα απαλλασσόμενα από φόρο ή τα φορολογούμενα με ειδικό τρόπο (όπως τόκοι καταθέσεων).
4. Όταν έχουμε αυτοκίνητο Ε.Ι.Χ., που η εργοστασιακή τιμολογιακή αξία του μετά τη μείωση παλαιότητας, υπερβαίνει το ποσό των 50.000 ευρώ.
5. Όταν διατηρούμε σκάφος ή πλοίο αναψυχής ιδιωτικής χρήσης (μη επαγγελματικό). Εξαιρείται ένα σκάφος μέχρι 10 μέτρα.
6. Όταν στο σκάφος χρησιμοποιούμε ναυτολογημένο πλήρωμα, στην παραπάνω δαπάνη του, προστίθεται η αμοιβή του πληρώματος επί δύο φορές.
7. Όταν διατηρούμε αεροσκάφος ή ελικόπτερο.
8. Οταν έχουμε πισίνα κολύμβησης (δεξαμενή).
Τεκμήρια πόθεν έσχες
Τεκμήρια απόκτησης περιουσιακών στοιχείων (πόθεν έσχες) έχουμε:
*Στην αγορά ή leasing:
-αυτοκινήτου ανεξαρτήτως κυβισμού,
-μοτοσικλέτας ανεξαρτήτως κυβισμού
-πλοίου και σκάφους αναψυχής
-αεροπλάνου, ελικοπτέρου, ανεμοπτέρου,
-κινητών πραγμάτων αξίας πάνω από 5.000 ευρώ
*Στην αγορά ακινήτων (εξαιρείται η πρώτη κατοικία μέχρι 120 τ.μ. επιμεριστικά για τα πάνω από 120 τ.μ.),
*Στην ανέγερση οικοδομών (εξαιρείται η πρώτη κατοικία μέχρι 120 τ.μ. Για την δαπάνη πάνω από τα 120 τ.μ. έχουμε τεκμήριο).
-Αν και στις δύο πιο πάνω περιπτώσεις το ζευγάρι έχει παιδιά, η επιφάνεια των 120 τ.μ. προσαυξάνεται κατά 20 τ.μ. για καθένα από τα δύο πρώτα παιδιά και κατά 25 τ.μ. για το τρίτο και καθένα από τα επόμενα.
*Στην κατασκευή πισίνας.
*Στην χρονομεριστική μίσθωση ακινήτων.
*Στην αγορά ακίνητης περιουσίας με leasing.
Επίσης, στην κατηγορία αυτή των τεκμηρίων υπάγεται:
*Η χορήγηση δανείου προς οποιονδήποτε, εκτός αν δανείζουμε την εταιρεία στην οποία συμμετέχουμε ως εταίροι, μέλη ή μέτοχοι
*Η ετήσια δαπάνη για δωρεές, γονικές παροχές ή χορηγίες χρηματικών ποσών πάνω από 300 ευρώ. Εξαιρούνται οι δωρεές.
*Η εξόφληση δανείου ή πίστωσης, όπου στο ποσό της δαπάνης αυτής περιλαμβάνεται το ποσό των τόκων (τοκοχρεολύσιο).